Transformatie van zorg naar gezondheid, maar hoe dan?

door Marco Derksen op 20 juli 2022

Gisteren was ik te gast bij De Technoloog (audio, video), de podcast van BNR over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving waar ik een mooi gesprek heb gehad met Herbert Blankesteijn en Ben van der Burg.

Het blijft een uitdaging om in een uur uit te leggen wat digitale transformatie nu precies is, zeker als de interviewers al een beeld hebben waar het over zou moeten gaan. Toch hoop ik dat het voor de luisteraar duidelijk is geworden dat er in mijn optiek een fundamenteel verschil bestaat tussen digitalisering en digitale transformatie. Dat digitalisering vooral gaat over optimalisering van het bestaande en dat digitale transformatie gaat over het anders organiseren en in voorkomende gevallen over een ander businessmodel. Dat digitalisering of digitale transitie gaat over van A naar B en dat digitale transformatie gaat over van A naar Anders. Beiden vragen derhalve dan ook een fundamenteel andere aanpak. De eerste is in feite een technisch project met een concreet einddoel waarbij je kunt sturen op tijd, geld en kwaliteit. De tweede is een leerproces in een complexe en onvoorspelbare context waarbij het vooral gaat over de kunst om van richting te veranderen. En ja, daar speelt digitale technologie een belangrijke rol in, maar het gaat daarbij vooral over het kunnen loslaten van het bestaande, vaak niet meer werkende systeem om ruimte te creeren voor een nieuw systeem. Een systemische verandering waarbij ik liever spreek over een mentale transformatie in een digitale netwerksamenleving.

En nee, daar heb ik geen concreet stappenplan voor en nee, ik kan je ook niet vertellen wat het je morgen precies oplevert. En toch is het voor alle organisaties van groot belang om na te denken over hoe zich te verhouden tot de digitale transformatie van de samenleving en daar nu ook al stappen in te zetten. En die stappen gaan niet alleen over technologische ontwikkelingen, die stappen gaan vooral over wat de digitale netwerksamenleving nu van ons als mens vraagt.

Misschien aardig om ter illustratie een concreet voorbeeld te pakken dat ik gisteren ook noemde in het interview, de transformatie van zorg naar gezondheid:

Volgens velen behoort het Nederlandse zorgstelsel tot de beste in de wereld. Toch staat deze steeds meer onder druk. Nederlandse zorginstellingen worden geconfronteerd met uitdagingen als de oplopende zorgkosten, de vergrijzing van de bevolking en het oplopend tekort aan zorgmedewerkers. De noodzaak om de zorg beter en anders te organiseren is groot. De vraag is alleen, hoe dan?

In feite zijn er twee belangrijke oplossingsrichtingen waar aan wordt gewerkt. De één is de transitie naar de juiste zorg op de juiste plek of passende zorg. De andere is de transformatie naar gezondheid zoals ondersteund door bewegingen als Alles is Gezondheid, Institute for Positive Health (IPH) en HealthKIC.

Toevallig sprak ik vandaag Maarten den Braber van HealthKIC, die ik al jaren volg omdat hij voor mij één van de pioniers is als het gaat over de transformatie van zorg naar gezondheid. Vanuit zijn achtergrond in technische bedrijfskunde en IT werkte Maarten tot 2018 aan de digitalisering van zorg en ligt zijn focus steeds meer op de digitale transformatie van zorg. Maarten is bij HealthKIC verantwoordelijk voor data & monitoring waarbij hij er voor zorgt dat data uit verschillende bronnen bij elkaar worden gebracht en de data worden vertaald naar inzichten om weloverwogen beslissingen te kunnen nemen.

De visie van HealthKIC is dat door te focussen op méér gezondheid we ervoor kunnen zorgen dat er in de toekomst mínder zorg nodig is en dat deze dus betaalbaar en toegankelijk blijft. Er is een verschuiving in denken en handelen nodig. Doordat het huidige systeem het repareren van ziekte beloont, missen we nu structurele organisatiekracht om mensen gezonder te maken én te houden. We moeten daarom juist nú anders gaan organiseren, financieren en meten. Om dat te realiseren heeft HealthKIC het kavelmodel ontwikkeld. In dit model organiseren ze samen met stakeholders de randvoorwaarden om de gezondheid van de inwoners te verbeteren in een afgebakend geografisch gebied.

Voordat een gebied als kavel kan starten, wordt er onder andere bekeken of er al bestaande samenwerking is in het gebied, of de systeemspelers willen of moeten veranderen en of er voldoende verbeter- en besparingspotentieel aanwezig is. Binnen díe kavels met voldoende potentieel gaan ze vervolgens een aantal dingen anders doen. Hierbij werken ze volgens de pijlers van Population Health Management:

  • Ze gaan het anders organiseren; domeinoverstijgend samenwerken, gericht op positieve gezondheid, met en voor de inwoners. Samen met de huidige systeemspelers gaan ze op weg naar het nieuwe normaal. Een tijdelijk team van experts ondersteunt de inwoners, professionals en bestuurders met extra kennis, kunde en organisatiekracht. Met elkaar bepalen ze wat de behoefte is en waar de échte potentie in het gebied ligt. Zo creëren ze draagvlak en betrokkenheid.
  • Ze gaan het anders financieren door middel van een investeringsfonds. De bestaande regioplannen, die gericht zijn op meer gezondheid, krijgen ze in het huidige systeem niet of slechts tijdelijk betaald. De eenmalige investering uit het fonds biedt de partijen binnen de kavel de financiële ruimte om ideeën uit te voeren om zo méér gezondheid te realiseren en daarmee de stijgende zorgkosten te remmen. Met behulp van shared savings afspraken worden de verminderde meerkosten vervolgens verdeeld tussen de betrokken partijen.
  • Om anders te kunnen organiseren en financieren moeten ze ook anders monitoren. Ze brengen in beeld wat wel en niet werkt op gebied van gezondheidsinterventies. Ze meten niet alleen ziekte, maar ook de beleefde gezondheid over de hele levensloop. Anders monitoren is ook inzicht geven in ziekte en gezondheid van de kavel en verantwoorden wat met het bestede geld is gebeurd.

Inmiddels brengt HealthKIC in twee regio’s het kavelmodel in de praktijk: in de Achterhoek (8RHK Gezond) en Ede (Vallei Vitaal & Gezond).

Voor wie meer wil weten over het kavelmodel en dan met name over hoe de data wordt ingezet voor inzicht in gezondheid verwijs ik naar een recente whitepaper van HealthKIC en een webinar die Maarten den Braber afgelopen jaar heeft gegeven voor Population Health Data NL.

Het zal duidelijk zijn dat het in dit voorbeeld niet primair gaat over digitale technologie. Het gaat ook niet over het optimaliseren van het bestaande zorgsysteem. Het is een gezamenlijk leerproces van verschillende systeemspelers waarbij er een duidelijke richting is met kaders, maar waarbij het eindresultaat alles behalve al definitief is. Digitale technologie speelt daarbij een belangrijke rol, maar het gaat vooral om de mensen, de samenwerking en de manier waarop men met elkaar samenwerkt. Dit vraagt van alle betrokkenen dat ze oude patronen loslaten en nieuwe omarmen. Het vraagt van alle betrokkenen een mentale transformatie in een digitale netwerksamenleving!

Foto door Gerjanne ter Beest

4 reacties

Op Twitter en LinkedIn is inmiddels ook een aardige discussie ontstaan over het gesprek dat ik deze week had in De Technoloog van BNR. Een selectie:

https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6955537872263254016/
https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6955441277395943424/
https://www.linkedin.com/posts/lea-bouwmeester_de-technoloog-bnr-digitale-transformatie-activity-6956137955706949632-9hfy
https://www.linkedin.com/posts/bessems_transformatie-van-zorg-naar-gezondheid-maar-activity-6957267776122068992-oC-M
https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6955549058073587713/

Eén van de reacties op het gesprek is van Martin van Kranenburg die ik al jaren ken via Marketingfacts en een gerespecteerd vakgenoot is op het gebied van digitale marketing. Martin is expert in het optimaliseren van conversie. Toch laat zijn reactie heel goed zien waar het in voorkomende gevallen fout kan gaan als je het verschil tussen digitalisering en digitale transformatie niet goed begrijpt.

Laat ik een bekende case van Expedia als voorbeeld nemen. Over hoe Expedia 100 miljoen dollar per jaar bespaarde door anders te organiseren in plaats van verder te optimaliseren. Het is één van de prachtige voorbeelden uit het boek Upstream van Dan Heath.

Digitalisering of optimaliseren van het bestaande kan zeker van toegevoegde waarde zijn voor een organisatie, maar soms is het slimmer om eens met een andere bril naar het vraagstuk te kijken en tot de conclusie te komen dat anders organiseren tot veel meer waarde kan leiden!

Beantwoord

Beantwoord

Beantwoord

Beantwoord

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (821)
Contact