Julia Janssen studeerde grafisch ontwerp aan ArtEZ University of the Arts in Arnhem en studeerde af in 2016. Tijdens haar opleiding raakte zij geïnteresseerd in digitale identiteit, online voorwaarden en de economische waarde van persoonsgegevens. Haar afstudeerproject Bank of Online Humanity onderzocht hoe techbedrijven persoonlijke data benutten binnen hun verdienmodellen en maakte deze abstracte processen inzichtelijk voor een breed publiek. Het project werd bekroond met de Crypto Design Award en markeerde het begin van haar langdurige onderzoek naar data en macht.

Sindsdien ontwikkelt Janssen interactieve en performatieve installaties waarin data en algoritmische processen tastbaar worden gemaakt. In One Click / 0.0146 seconds bracht zij 835 privacyvoorwaarden samen die gebruikers accepteren met één klik. In latere werken, zoals Dear data, how do you decide my future? en Mapping the Oblivion, onderzoekt zij hoe door mensen ontworpen modellen, datasets en optimalisatiecriteria invloed uitoefenen op besluitvorming en welke ruimte er nog is voor vergetelheid in een steeds meer datagedreven samenleving. Haar werk is gepresenteerd op uiteenlopende plekken, waaronder musea, festivals en internationale tentoonstellingen.

Naast haar kunstenaarspraktijk is Janssen actief als spreker en moderator. In lezingen en keynotes neemt zij haar publiek mee onder de oppervlakte van het internet en verbindt zij persoonlijke voorbeelden met bredere maatschappelijke vraagstukken. Sinds 2025 is zij presentator van de talkshow Data Morgana, waarin zij met wetenschappers, makers en beleidsdenkers spreekt over de toekomst van het internet en digitale rechten.

Sinds 2021 is Janssen ambassadeur van Stichting Data Bescherming Nederland (SDBN). In die rol is zij betrokken bij collectieve rechtszaken tegen onder meer X (voorheen Twitter), Amazon en Adobe. Deze procedures richten zich op grootschalige dataverzameling, tracking en de vraag of gebruikers daadwerkelijk vrij en geïnformeerd toestemming geven. Binnen dit kader werkt Janssen aan publieke communicatie en bewustwordingscampagnes over digitale rechten en mensenrechten. Bewustwording wordt daarbij gepositioneerd als een noodzakelijke, maar niet voldoende voorwaarde voor structurele verandering; juridische en institutionele verankering blijft essentieel.

Haar werk en maatschappelijke inzet zijn meermaals erkend. In 2023 werd zij door Mozilla opgenomen in de Rise25, een selectie van vijfentwintig mensen die bijdragen aan een beter internet. In 2024 ontving zij de Falling Walls Breakthrough Award voor Mapping the Oblivion en werd zij door het Financieele Dagblad genoemd als een van de veelbelovende jonge ondernemers van Nederland. In 2025 werd zij uitgeroepen tot Data Protection Advocate of the Year.

Vandaag was Julia Janssen te zien in het VPRO-programma Buitenhof, waar zij sprak over haar zorgen rond het toenemende gebruik van AI-systemen zoals ChatGPT. In het gesprek ging zij in op de manier waarop mensen steeds vaker persoonlijke informatie delen met AI-toepassingen, vaak zonder goed zicht op wat er met die data gebeurt en welke gevolgen dat kan hebben. Aanleiding voor het gesprek was haar kunstinstallatie Chadding, die zij presenteerde in Davos tijdens de conferenties rond het World Economic Forum in 2026.

Janssen legde uit dat AI-chatbots geen waarheid produceren maar plausibele antwoorden: zinnen die logisch en overtuigend klinken, zonder dat het systeem begrijpt wat waar is. Omdat deze antwoorden met veel zelfvertrouwen worden geformuleerd, is haar analyse dat gebruikers ze gemakkelijk aannemen als betrouwbaar. Daarmee kan plausibiliteit de plaats innemen van waarheid.

Volgens Janssen wordt dit probleem groter nu commerciële belangen een rol gaan spelen binnen AI-omgevingen, bijvoorbeeld via gesponsorde antwoorden. Zelfs wanneer zulke beïnvloeding wordt vermeld, is het voor gebruikers volgens haar moeilijk om onderscheid te maken tussen neutrale informatie en marketing. In dat geval dreigt wat als waar geldt steeds meer samen te vallen met wat economisch aantrekkelijk is. Zij benadrukte dat dit geen puur technisch vraagstuk is maar raakt aan autonomie, privacy en democratische besluitvorming.

Daarnaast sprak Janssen over de bredere invloed van algoritmen op het dagelijks leven. Aanbevelingssystemen sturen volgens haar in toenemende mate keuzes, waardoor mensen steeds vaker leven binnen de grenzen en marges van algoritmen. Zij noemde dit een vorm van digitale heteronomie, een situatie waarin keuzes niet volledig uit eigen afweging voortkomen maar mede worden gevormd door door mensen ontworpen systemen. In dat licht uitte zij zorgen over het delen van intieme informatie met chatbots, zeker in een geopolitieke context waarin regels en machtsverhoudingen kunnen verschuiven. Data die eenmaal is gedeeld kan niet eenvoudig worden teruggehaald.

Tot slot pleitte Janssen voor het serieus nemen van Europese wetgeving zoals de AVG en de AI Act. Deze vormen volgens haar een belangrijk kader om publieke waarden te beschermen, maar staan onder druk van lobby’s die regels willen versoepelen. Kunst ziet zij als een manier om de vaak onzichtbare werking van digitale systemen begrijpelijk te maken en zo ruimte te creëren voor maatschappelijk debat en bewuste keuzes.

In haar werk staat steeds dezelfde vraag centraal: hoe kunnen mensen grip houden op hun digitale leven in een samenleving die in toenemende mate wordt gestuurd door data en AI? Door kunst, onderzoek en publieke actie te combineren probeert Janssen bij te dragen aan reflectie over macht, verantwoordelijkheid en keuzevrijheid in het digitale domein.

Zie ook:
Studiojuliajanssen.com