Bestuurscrisis Hollands Kroon gevolg van te snelle transformatie?

door Marco Derksen op 26 november 2017

Gemeente Hollands Kroon, in 2012 ontstaan uit een fusie van de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer, is vanaf 2014 bezig zich te transformeren naar een zelfsturende overheidsorganisatie. Het is daarmee de eerste gemeente in Nederland die vol inzet op zelfsturing.

De gemeente telt ongeveer 50.000 inwoners en wordt bestuurd door ca. 350 ambtenaren met een 3-hoofdige directie. De voormalige gemeentediensten en -afdelingen hebben zich getransformeerd naar 35 zelfsturende teams die Hollands Kroon ‘pits‘ noemt. Met de nieuwe manier van werken trekt Hollands Kroon de afgelopen jaren regelmatig de aandacht van andere overheden en media.

Ook buiten de overheid trekt Hollands Kroon steeds meer aandacht en krijgt het waardering van vriend en vijand. Althans, tot de recentelijke bestuurscrisis waarbij naast de gemeentesecretaris , concerncontroller en burgemeester nu ook twee wethouders zijn afgetreden.

Het vertrek van de betrokkenen volgde na forse kritiek vanuit de gemeenteraad op te hoge ict-kosten en kosten voor verbouwing van de gemeentehuizen De Ontmoeting en het Kroondomein. De raadsleden vinden dat Hollands Kroon te veel en te snel heeft willen veranderen en dat de interne controle tekort heeft geschoten aldus Binnenlands Bestuur. Meerdere raadsleden twijfelen nu of de fusiegemeente de ambitieuze koers – onder meer het werken met zelfsturende teams en een grote verantwoordelijkheid voor de ambtelijke organisatie – moet voortzetten. Tijdens zijn afscheidsspeech riep wethouder Westerkamp de raad op om dat toch vooral wel te doen. ‘Nu heeft er een valpartij plaatsgevonden en dat doet heel erg pijn. Maar ik hoop dat u vertrouwen houdt in de koers en de organisatie van Hollands Kroon. Er gaat namelijk ook heel veel goed.’

Meerdere bronnen bij de gemeente zijn ervan overtuigd dat de gemeente ‘gewoon’ vasthoudt aan de gekozen koers aldus Binnenlands Bestuur. ‘Omdat wij onze nek uitsteken, vinden sommige mensen het leuk om Hollands Kroon nu af te serveren. Maar ze vergeten dat 90 procent gewoon goed gaat’, zegt een ambtenaar. ‘De problemen die we hebben, gaan we oplossen.’

Ook de meeste raadsleden, met name die van de coalitiepartijen denken nog steeds dat Hollands Kroon de juiste weg is ingeslagen. Wel vinden zij dat het tempo van de veranderingen bij de gemeente te hoog is geweest. ‘Het duurt vijf tot zeven jaar tot de nieuwe organisatie echt staat. Blijf achter je vernieuwende beleid staan, maar controleer beter wat er precies gebeurt binnen je organisatie’ aldus een raadslid. ‘De opzet van de nieuwe organisatievorm is heel mooi’, zegt een ander raadslid. ‘Maar bij Hollands Kroon zijn ze te snel gegaan, veel mensen trekken dat niet.’ Daarbij doelt het raadslid op het oplopende ziekteverzuim en de ruim vijftig medewerkers die de afgelopen jaren zijn vertrokken bij de fusiegemeente – deels vanwege de grote organisatorische veranderingen. ‘Daardoor is een deel van het gezamenlijk geheugen van de ambtelijke organisatie verdwenen.’ Meerdere oppositieleden zien in de recente ontwikkelingen het bewijs dat de ingeslagen weg van Hollands Kroon een doodlopende is.

Update
We zijn inmiddels een paar maanden verder en de rust is nog lang niet teruggekeerd in Hollands Kroon. Terwijl er achter de schermen wordt gewerkt aan het herstel van het vertrouwen, vinden betrokken burgers dat het anders moet in Hollands Kroon, zowel politiek als bestuurlijk. Afgelopen week stuurde de groep ‘Onafhankelijke Betrokken Burgers’ een open brief naar alle politieke partijen in de gemeente. Het is onduidelijk over de groep ook representatief is voor de burgers van Hollands Kroon, maar het is wel duidelijk dat her herstel van vertrouwen nog niet is hersteld. Is de bestuurscrisis in Hollands Kroon dan toch het gevolg van een te snelle transformatie?

6 reacties

Beantwoord

Beantwoord

Zelforganisatie in gemeenten, werkt het? ‘Ja!’ is de mening van een groeiende groep gemeenten die overtuigd is van de kracht en werking in een steeds complexere en dynamischere wereld. ‘Nee!’ is het antwoord van een andere groep gemeenten die zelforganisatie niet vindt aansluiten bij een stelsel waarin de politiek stuurt of die managers überhaupt onmisbaar vindt. In dit essay ontrafelt Mari-An Gerits de opvattingen over en ervaringen met zelforganisatie in de gemeentelijke sector.

https://platformoverheid.nl/zelforganisatie-het-onmogelijke-mogelijk-maken/

Beantwoord

Al een wat ouder boek:

Arthur Cremers, ‘Poleposition: Zelf aan het stuur in Hollands Kroon’ (2016)
https://www.bol.com/nl/nl/p/poleposition/9200000071595703/

In 2012 startte een nieuwe gemeente in de Kop van Noord-Holland. Hollands Kroon. Een gemeente die besloot dat het anders kan, mag en moet. Een ambitieuze gemeente met de wil om de slimste te zijn en voorop te lopen. Poleposition. Een gemeente waar het paspoort gratis thuis of op het werk wordt bezorgd. Waar kernbeheerders nauw samenwerken met inwoners, bedrijven en instellingen. Waar geen managers meer zijn, maar zelfsturende teams met een grote mate van eigen verantwoordelijkheid. Waar medewerkers zelf bepalen hoe hun budget wordt ingezet voor opleiding en ontwikkeling. Waar de klassieke beleidsmedewerker aan het verdwijnen is, maar waar wel dataspecialisten, accountmanagers en consulenten werken. Waar trainees worden geselecteerd via ‘De Stem van Hollands Kroon’. Waar resultaatsturing verloopt via de app ‘Waarderen op Prestatie’, waar geen leidinggevende meer bij komt kijken. En verlof? Ook dat is een eigen verantwoordelijkheid van de medewerker. Dit boek beschrijft de eerste jaren van een organisatie met de ambitie de meest innovatieve gemeente van Nederland te worden. Een gemeente met de overtuiging dat dienstverlening van een overheidsorganisatie anders, slimmer en effectiever moet om in de huidige samenleving toegevoegde waarde te kunnen bieden. Loslaten en verantwoordelijkheid geven. Dat is waar het in dit boek over gaat. Het biedt een fundamentele herijking van het perspectief van inwoner – overheid, doordat wordt aangetoond dat als je echt inwoners, bedrijven en instellingen vanuit partnerschap wil benaderen, de eigen organisatie gebouwd moet zijn op vertrouwen en het geven van verantwoordelijkheid. ‘Dit boek beschrijft luchtig en vlot hoe een gemeentelijke organisatie op een fascinerende wijze vernieuwt. Meer als een startup dan als een overheidsorganisatie. Kan het zo? Nee! Hebben ze het gedaan? Ja!’ Henk de Jong ‘Een brok inspiratie; een leerzame no-nonsense casestudy over het slopen van bureaucratie.’ Joost Minnaar

Beantwoord

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (955)
Contact