Vandaag luisterde ik naar een podcast van de ISVW, waarin Remco Liu-van Dorp vertelt over twee levensfilosofieën die hij heeft bestudeerd en toepast: het taoïsme en het stoïcisme. Beide streven ernaar te leven in harmonie met de natuur. In de aflevering bespreekt Remco de overeenkomsten en verschillen tussen deze stromingen, en wat ze hem persoonlijk brengen.

Hij illustreert het verschil op een mooie manier, aan de hand van hoe een taoïst en een stoïcijn naar een kopje kijken. De precieze woorden ben ik even kwijt, maar vrij vertaald kwam het hierop neer:

De taoïst pakt het kopje voorzichtig op, draait het langzaam rond in zijn hand en zegt: “Let op de lege ruimte in het midden. Dáár zit de waarde. Niet in het porselein, niet in het patroon. Zonder die leegte kun je er geen thee in schenken. Of iets anders. Het is de lege ruimte die dit kopje tot kopje maakt.”

De stoïcijn bestudeert het kopje aandachtig en zegt: “Ik zie de stevigheid. De rand, de dikte van het materiaal. Dáár zit de waarde. Zonder vorm geen functie. Het is de structuur die dit kopje betrouwbaar maakt.”

De vraag is: wie heeft er nu gelijk?

Beiden. Ze kijken alleen vanuit een ander perspectief. De één ziet wat er níét is en daarin de mogelijkheid. De ander ziet wat er wél is en daarin de structuur en betrouwbaarheid.

En dat brengt me bij leiderschap in organisaties. Ook daar draait het vaak om de vraag: wat zie je, en vanuit welk perspectief kijk je? Creëer je ruimte voor wat kan ontstaan of bied je juist houvast via kaders, principes, structuur en richting?

Misschien is het geen kwestie van kiezen. Misschien vraagt goed leiderschap vandaag om het vermogen het spanningsveld te dragen tussen ruimte en structuur. Het kopje is in ieder geval een mooie metafoor. Het gaat niet alleen om wat zichtbaar is, maar juist om wat je níét ziet en wat ruimte schept voor mogelijkheden.