Zie de mens hij is niet meer


Donderdag 23 november gaat de nieuwe editie van de Leergang Leiderschap bij Digitale Transformaties van AOG School of Management van start. Als voorproefje een minicollege (slides) over een van de thema’s uit deze leergang: de ontwikkeling van robotica en kunstmatige intelligentie oftewel artificial intelligence (AI). Een relevant onderwerp voor bestuurders van vandaag: wat is de impact van deze ontwikkeling op de arbeidsmarkt en op de toekomst van organisaties? Maken robots straks de dienst uit of kunnen ze ons vooral helpen?

Erica, ’s werelds mooiste en meest menselijke autonome android


In Japan zijn ze gek op robots die sprekend op mensen lijken. Ze moeten wel, de vergrijzing zet door en vacatures blijven oningevuld. Hiroshi Ishiguro, hoogleraar robotica aan de Graduate School of Engineering Science van Osaka University, is een van de bekendste onderzoekers op dit gebied en werkt al jaren aan Erica, een robot met ziel volgens deskundigen.

Ishiguro verwierf in 2006 internationale bekendheid met robotdubbelganger Geminoid HI-01 (van het Latijnse gemini, tweelingen). Geminoid HI-1 is een telerobot. Hij handelt niet zelfstandig, maar wordt in real time bediend door een menselijke ‘bestuurder’. De in samenwerking met kunstenaars vervaardigde robots hebben een metalen skelet en een plastic schedel en met name hun siliconen huid en mensenhaar (van Ishiguro zelf) maakt HI-1 griezelig realistisch (via Jos de Mul).

Inmiddels werkt Ishiguro al jaren aan de opvolgers van Geminoid HI-1 en volgens eigen zeggen is Erica, een geavanceerd Geminoid F, ’s werelds mooiste en meest menselijke autonome android (via: Justin McCurry). Op dit moment toont Guardian Documentaires een geweldige korte documentaire over Erica getiteld Erica: Man Made. Aanrader!

Kabinetsreactie op rapporten SER, WRR en Rathenau Instituut over robotisering arbeidsmarkt

Banenverslinder?Vorige maand ontving de Tweede Kamer een reactie van de ministers van SZW, EZ en OCW over De robot de baas (WRR), Mens en technologie: samen aan het werk (SER) en Werken aan de robotsamenleving (Rathenau Instituut). De vraag om politieke visie om robotisering in goede banen te leiden werd de laatste tijd ook steeds groter.
Lees verder

Het tweede machinetijdperk of de vijfde technologische revolutie?

Het boek The Second Machine Age uit 2014 van Andrew McAfee en Erik Brynjolfsson (in het Nederlands het tweede machinetijdperk), is een standaardwerk dat iedereen die bezig is met de toekomst van werk eigenlijk gelezen moet hebben. Waar de industriële revolutie of eerste machinetijdperk de beperkingen van de menselijke spierkracht te lijf ging, richt het tweede machinetijdperk zich op de beperkingen van de menselijke denkkracht. Door de snelle technologische ontwikkelingen (digitalisering van bijna alles) zullen veel werkzaamheden veranderen, ook die van de middenklasse. Toch geloven de auteurs dat we als mens het kunnen opnemen tegen de machine. We moeten vooral slim samenwerken met machines.

Op Beyond The Tech Revolution (BTTR) vraagt Carlota Perez in een serie artikelen zich af of we hier wel te maken hebben met een tweede machinetijdperk of dat het gaat om de vijfde technologische revolutie. Volgens Perez leidt deze verschillende interpretatie van de technologische ontwikkelingen tot andere aanbevelingen voor de toekomst. In het eerste deel van ‘Second Machine Age or Fifth Technological Revolution?’ stelt Perez dat McAfee en Brynjolfsson een (te) eenvoudige weergave schetsen van de ontwikkelingen.

Daar waar McAfee en Brynjolfsson uitgaan van twee tijdperken en verwachten dat we staan voor een tweede grote sprong in de sociale ontwikkeling van de mens, gaat Perez uit van vijf technologische revoluties die bestaan uit zowel technologische als infrastructurele veranderingen. In het tweede deel beschrijft Perez deze vijf technologische (r)evoluties en laat ze zien dat advies voor de toekomst veel complexer in elkaar zit dan McAfee en Brynjolfsson suggereren.
Lees verder

Politieke visie dringend nodig om robotisering in goede banen te leiden


De robot komt eraan, sterker nog, hij is er al. Voor de arbeidsmarkt zal dit grote gevolgen hebben, die we nu nog niet kunnen overzien. Hoeveel banen de komende twintig jaar zullen verdwijnen, 5, 10 of zelfs 30 procent, weten we niet precies. Wel is duidelijk dat ons werk onherkenbaar en definitief zal veranderen. Zo’n 60 procent van alle banen komt mogelijk op takenniveau in aanmerking voor gedeeltelijke robotisering en automatisering.

Dit is geen nieuws, de afgelopen jaren hebben deskundigen ons regelmatig gewezen op de mogelijke gevolgen van robotisering. Ook in Nederland. In oktober 2014, precies een jaar nadat Frey en Osborne van de University of Oxford het artikel The Future Of Employment: How Susceptible Are Jobs To Computerisation? (pdf) publiceerden, kwam minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met zijn SZW-rede Robots nemen ons werk over: doembeeld of kans?. De SZW-rede van Asscher resulteerde een jaar later tot publicaties van o.a. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), het Centraal Planbureau (CPB) en het Rathenau Instituut.

Deze week volgde een brandbrief (pdf) van een groep van twintig wetenschappers waarin wordt gevraagd om een politieke visie om robotisering en de toekomst van werk in goede banen te leiden. De oproep wordt ondersteund door werkgeversorganisatie VNO-NCW en de vakbonden FNV en CNV aldus RTL. De politieke partijen hebben nog altijd te weinig aandacht voor digitalisering en de gevolgen daarvan voor de Nederlandse economie en samenleving. Dat blijkt uit hun verkiezingsprogramma’s. Als er al op het onderwerp wordt ingegaan, blijft het vaak bij aanstippen en noemen van wat onderwerpen.
Lees verder

Scholing is noodzaak

Werkenden realiseren zich veel te laat wat de gevolgen zijn van automatisering en robotisering. Eerder schreef ik in dit kader dat we steeds ouder worden en in de toekomst langer zullen moeten doorwerken. Afgelopen week in DFT (via @aaltjevincent) zegt voorzitter Piet Fortuin van CNV Vakmensen hierover het volgende: “Banen verdwijnen of worden vervangen. Als je als werknemer niets doet, sta je buitenspel. Het is niet alleen de verantwoordelijkheid van de werkgever”.

De vakbond, met ruim 150.000 leden de grootste CNV-bond en betrokken bij ongeveer 450 cao’s, lanceert daarom komend jaar een grote campagne om mensen bewust te maken van de noodzaak van scholing en ontwikkeling. Volgens Fortuin is dit van groot belang gezien de ontwikkelingen in verschillende sectoren. Zo verdwenen er dit jaar meer dan tienduizenden banen in de detailhandel en ook in de financiële sector volgt de ene na de andere reorganisatie. “Banken zeggen niet voor niets dat ze een ict-bedrijf worden. En dan is het nog maar de vraag wat er de komende jaren gaat gebeuren in de supermarkten, distributiecentra en bijvoorbeeld de accountancy waar steeds meer mogelijk wordt via algoritmen.” CNV Vakmensen zal bedrijven bezoeken en de werkvloer opgaan om mensen hiervan bewust te maken. “En de feedback zullen we gebruiken tijdens cao-onderhandelingen waar we steeds vaker inzetten op het belang van persoonlijke budgetten.”

Kijktip: Westworld (2016)

Westworld is een Amerikaanse tv-serie die sinds 2 oktober 2016 uitgezonden wordt op de televisiezender HBO. De serie is gebaseerd op de gelijknamige film uit 1973 van Michael Crichton. De serie speelt zich af in het fictieve Westworld, een technologisch geavanceerd Western-themapark, dat volledig wordt bevolkt door synthetische androïden die “Hosts” worden genoemd. Deze komen tegemoet aan de wensen van de zwaar betalende bezoekers die “Nieuwkomers” (of ook “Gasten”) worden genoemd. De Nieuwkomers kunnen doen wat ze willen in het park, zonder angst voor vergelding van de Hosts. Het park kent honderd verschillende hosts, die elk hun eigen verhaallijnen uitspelen.

Westworld is één van de beste science fiction tv-series over kunstmatige intelligentie die ik heb gezien. Het scoort een 9,2 bij IMDb, 4 van de 5 sterren bij de Volksrant en is nu al genomineerd voor diverse awards. Absolute aanrader!

Met welke vaardigheden blijf je robots (voorlopig) de baas?

Future of Jobs
Digitalisering in de bancaire sector, mechanisatie in distributiecentra. Steeds meer ‘mensenwerk’ wordt gedaan door robots. Geen fijne gedachte wanneer je nét de arbeidsmarkt op moet aldus Anne Corré in het NRC.

Zeker 30 procent van de studenten en starters is dan ook bang om zijn of haar baan in de toekomst kwijt te raken aan een robot of computer, bleek deze week uit onderzoek van YoungCapital. Het uitzendbureau deed onderzoek onder 900 jongeren tussen de 17 en de 30 jaar oud en stelde vast dat ruim 40 procent van de mbo’ers bang is vervangen te worden door een robot, tegenover ongeveer een kwart van de universitair opgeleide studenten en starters. Maar met welke vaardigheden blijf je robots (voorlopig) de baas? Werk aan je sociale vaardigheden, pleit robotprofessor en hoogleraar human media interaction Vanessa Evers in de Telegraaf. Marcia Goddard, neurowetenschapper bij YoungCapital, is vorig jaar gepromoveerd op sociale vaardigheden. Goddard komt met een top 5 sociale vaardigheden waarmee je robots (voorlopig) de baas blijft:
Lees verder

Kabinet krampachtig in discussie over robotisering en werkgelegenheid

70 years ago, six Philly women became the world's first digital computer programmers

Op donderdag 28 april sprak de commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid met minister Asscher over robotisering en werkgelegenheid. Minister Asscher reageerde in het overleg op het rapport ‘Werken aan de robotsamenleving‘ van het Rathenau Instituut.

Voor wie het debat heeft gemist, wellicht is deze later nog terug te kijken via debatgemist. Vooralsnog zullen we het moeten doen met de reacties in de publieke media.
Lees verder

Andrew McAfee over de impact van robotisering

Op 12 november van het afgelopen jaar was Andrew McAfee, auteur van The Second Machine Age, één van de sprekers op de sessie van NRCLive over de effecten van robots, slimme computers en kunstmatige intelligentie op de economie, maatschappij en arbeidsmarkt. Sinds afgelopen week staat de video van zijn NRCLive presentatie online.