Deze week bezocht ik het Albertina Museum in Wenen, waar ik onder andere de tentoonstelling Motherscape van Leiko Ikemura zag. Ikemura (1951) is een Japans-Zwitserse kunstenaar die bekendstaat om haar schilderijen, tekeningen en sculpturen waarin zij westerse en oosterse invloeden samenbrengt. In haar werk staan thema’s als transformatie, identiteit en de relatie tussen mens en natuur centraal.
De expositie biedt een overzicht van haar oeuvre en laat zien hoe het motief Motherscape als een rode draad door haar werk loopt. Motherscape kan worden begrepen als een poëtisch concept waarin menselijke, dierlijke en landschappelijke vormen in elkaar overvloeien. Deze zogenoemde scapes zijn geen landschappen in traditionele zin, maar ontstaan uit ritmes, bewegingen en lichamelijke ervaringen die ruimte voortbrengen. Figuren zijn niet scherp omlijnd, maar lijken zich te vormen in relatie tot hun omgeving. In deze werken verschijnt de wereld niet als een landschap waar de mens tegenover natuur en dieren staat, maar als een samenhangend geheel waarin alles met elkaar verbonden is.
Motherscape verwijst daarbij niet naar moederschap in een letterlijke of familiale zin, maar naar een bredere, scheppende kracht die leven mogelijk maakt. Licht speelt hierin een centrale rol en is een voorwaarde voor wording en verandering. Transparante kleurlagen en zachte overgangen tussen licht en donker suggereren geen vaste identiteit, maar een proces van voortdurende beweging. De tentoonstelling maakt dit zichtbaar zonder uitleg of theorie, vooral door de ervaring van kijken en bewegen door de ruimte.
Bij het bekijken van het werk moest ik denken aan de comparatieve filosofie van Ulrich Libbrecht. In deze benadering staat niet één dominante manier van denken centraal, maar het naast elkaar bestaan van verschillende perspectieven op de werkelijkheid. Ikemura’s werk sluit hier wat mij betreft goed bij aan doordat het een wereldbeeld toont waarin de grens tussen mens en wereld vervaagt en waarin betekenis ontstaat uit relatie, aanraking en tijd. Motherscape nodigt uit om anders te kijken en te erkennen dat mens en wereld ook relationeel en dynamisch kunnen worden gedacht, zonder dat dit hoeft te worden vastgelegd in één sluitend antwoord.