88 procent van de bedrijven gebruikt inmiddels AI in minstens één bedrijfsfunctie, maar slechts 7 procent heeft de technologie echt geïntegreerd in de kernprocessen. Twee derde blijft steken in pilots en experimenten. We zien opnieuw dezelfde reflex: AI wordt vooral ingezet om kosten te verlagen of de output te verhogen. Handig, maar niet vernieuwend. McKinsey noemt het de maturity gap: organisaties weten wát AI kan, maar niet hóé ze het in hun organisatie moeten verankeren.

Nieuw in het rapport is de opkomst van agentic AI: systemen die zelfstandig taken plannen en uitvoeren. 62 procent van de bedrijven experimenteert ermee, 23 procent schaalt het gebruik op. Maar ook hier blijft de toepassing smal: IT, klantenservice, data-analyse. De sprong naar transformatie wordt nog nauwelijks gemaakt.

Slechts 6 procent realiseert substantiële waarde met AI. Deze zogeheten AI high performers herontwerpen hun werk, koppelen AI aan strategische doelen en hebben leiders die zélf verantwoordelijkheid nemen. Efficiëntie is niet het doel, maar het bijeffect van innovatie.

McKinsey benadrukt het belang van human-in-the-loop: mens en machine samen in het beslisproces. Daar ontstaat hybride intelligentie: technologie die menselijke expertise versterkt in plaats van vervangt. 32 procent van de bedrijven verwacht komend jaar minder banen, 13 procent juist meer. De groei zit in functies die mens en machine verbinden: data-architecten, MLOps-specialisten, AI-ethici.

Meer dan de helft van de organisaties heeft al negatieve gevolgen van AI ervaren. Vooral onnauwkeurigheid, privacyproblemen en gebrek aan uitlegbaarheid. De high performers onderscheiden zich door juist dié risico’s actief te managen.

De top van de AI-lijst wordt niet gevormd door techbedrijven, maar door organisaties die AI verweven met strategie en cultuur. McKinsey noemt dat rewired organizations: bedrijven die AI koppelen aan zes dimensies: strategie, talent, operating model, technologie, data en adoptie. Hun leiderschap is zichtbaar, betrokken en experimenteel. Vooral gericht op leren.

“Approaching AI solely through the lens of efficiency is not enough. Achieving measurable results requires leaders to pursue a bold agenda, driven by innovation and transformation.”

Zolang leiders AI behandelen als een efficiencyproject, blijft het instrumenteel. Pas als ze het zien als een uitnodiging tot herontwerp — van werk, structuur en besluitvorming — kan het echt transformerend worden.