Vanmorgen luisterde ik naar een aflevering van de podcast Nieuwe Bazen in de Zorg, waarin Lea Bouwmeester en Jeroen van den Oever in gesprek gaan met Klara Rijnten, longarts en sinds 1 januari 2025 de eerste bestuurder van de nieuwe Coöperatie Spoedzorg Zoetermeer. Een mooi gesprek dat laat zien hoe Zoetermeer werkt aan een fundamenteel ander model voor acute zorg: één organisatie die de muren tussen huisartsen, ziekenhuis en ouderenzorg letterlijk én figuurlijk afbreekt.
De spoedzorg in Nederland staat onder druk door vergrijzing, personeelstekorten en een groeiende zorgvraag. Waar elders de zorg vaak wordt geconcentreerd, kiest Zoetermeer juist voor integratie. Het HagaZiekenhuis, EerstelijnsZorgZoetermeer (EZZ) en het regionale netwerk van zorg- en welzijnsorganisaties Fundis hebben besloten één loket te creëren voor alle acute zorgvragen. Dit loket wordt georganiseerd in de vorm van een coöperatieve vereniging, waarvan de drie moederorganisaties gezamenlijk eigenaar zijn.
De coöperatie bundelt vijf onderdelen: de huisartsenpost, de dienstapotheek, de spoedeisende hulp, het regionaal transferpunt en de nog op te zetten multifunctionele bedden. Daarmee verdwijnt de scheiding tussen eerste en tweede lijn. Teams van huisartsen, SEH-artsen, verpleegkundigen, triagisten en apotheekmedewerkers werken samen in één gezamenlijk zorgproces.
Het idee voor deze aanpak ontstond al in 2018, toen binnen het regionale zorgnetwerk het besef groeide dat ketensamenwerking alleen effect heeft als deze wordt omgezet in structurele integratie. Volgens Jeroen van den Oever, bestuurder van Fundis en mede-initiatiefnemer, wilden de betrokken partijen laten zien dat de spoedzorg in Zoetermeer slimmer en breder georganiseerd kon worden door gezamenlijk eigenaarschap te nemen.
De kern van de aanpak is domeinoverstijgend organiseren: niet redeneren vanuit instellingen, maar vanuit de zorgvraag van inwoners. Dat maakt het mogelijk om sneller te handelen en de schotten tussen sectoren te doorbreken.
Een belangrijk onderdeel betreft de bekostiging en het eigen risico. In het huidige systeem betaalt een patiënt bij ziekenhuiszorg wél, maar bij huisartsenzorg géén eigen risico. In Zoetermeer is afgesproken dat dit onderscheid verdwijnt. Rijnten licht toe dat financiële drempels voor inwoners zoveel mogelijk moeten verdwijnen; daarom is het voornemen om bij Spoedzorg Zoetermeer geen eigen risico toe te passen. Samen met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de zorgverzekeraars wordt gewerkt aan een experimentele integrale bekostiging, met de ambitie om deze in 2027 te starten.
De rol van toezicht en bestuur
Een interessant aandachtspunt is de veranderende rol van de raden van toezicht van de drie moederorganisaties. Hun taak verandert fundamenteel nu zij toezicht houden op een gezamenlijke entiteit in plaats van op afzonderlijke organisaties. Volgens Rijnten vraagt deze nieuwe opzet om een andere vorm van toezicht, waarbij toezichthouders regionaal leren denken en gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor één organisatie. Van den Oever benadrukt dat dit ook voor hen een cultuurverandering betekent: toezichthouders verschuiven van een organisatiegericht naar een regionaal perspectief, waarin samenwerking en gedeelde belangen centraal staan.
In juni 2024 vond een gezamenlijke bijeenkomst plaats met delegaties van de drie raden van toezicht. Daar werd niet alleen informatie gedeeld, maar ook vertrouwen opgebouwd en een gemeenschappelijke toezichtcultuur verkend. Dit proces van collectief leren wordt in de komende jaren voortgezet. Zo groeit toezicht mee van controlerend naar ontwikkelend, wat essentieel is voor de legitimiteit van deze transformatie.
Betrokkenheid van inwoners
De coöperatie betrekt ook inwoners bij de ontwikkeling van de nieuwe organisatie. Burgerbestuurder Lidewij Wilms is aangesloten bij de vereniging en denkt actief mee over inwonersparticipatie. Zij neemt deel aan informatiebijeenkomsten en fungeert als brug tussen zorgorganisaties en inwoners, zodat het perspectief van de burger structureel onderdeel blijft van de besluitvorming.
Concrete stappen en vooruitblik
Na jaren van voorbereiding hebben de drie partijen in oktober 2024 het definitieve besluit genomen tot oprichting van de coöperatie. De verbouwing van de locatie staat gepland voor het komende half jaar tot negen maanden. Zodra de nieuwe ruimtes gereed zijn, gaan de teams samenwerken volgens het nieuwe model. In de eerste fase functioneert de coöperatie nog als onderaannemer van de drie oprichters; na afronding van de bekostigingsvraag wordt zij een zelfstandig contracterende organisatie.
De Coöperatie Spoedzorg Zoetermeer laat zien dat systeemvernieuwing in de zorg mogelijk is wanneer organisaties de zorg organiseren rond de vraag van de inwoner in plaats van de logica van de instelling. De succesfactoren volgens de betrokkenen zijn een gedeelde visie, onderling vertrouwen en bestuurlijk lef.
Bronnen
- Bouwmeester, L., & van den Oever, J. (2025, October 24). Echte transformatie in de spoedzorg? Het kan in Zoetermeer! (Episode #23, Nieuwe Bazen in de Zorg) [Audio podcast episode].
- Samen Zoetermeer Gezond. (2025). Spoedzorg Zoetermeer.
- Gemeente Zoetermeer. (2025, 8 oktober). Plannen voor centrum acute zorg zijn definitief.
