In zijn boek Changing Fast & Slow (voor zover bekend nog niet verschenen) bouwt Jeroen Tas voort op inzichten van Daniel Kahneman en de systeemtheorie. Hij stelt dat organisaties niet in één tempo veranderen, maar in drie lagen die naast elkaar bewegen. De snelle operationele laag draait om dagelijkse verbeteringen en experimenten. De strategische laag bepaalt richting, structuur en beleid, maar remt vernieuwing vaak af. Daaronder ligt een existentiële laag waarin identiteit, waarden en ambitie zijn verankerd. Volgens Tas stokt echte transformatie niet op technologie of strategie, maar juist op deze diepste laag: hoe een organisatie zichzelf begrijpt en in hoeverre zij bereid is te veranderen.

Het boek beschrijft vijf fundamentele verschuivingen die samen de kern van Changing Fast & Slow vormen. Organisaties bewegen van schaarstedenken naar het benutten van overvloed, van lineaire waardeketens naar netwerken, van pijplijnmodellen naar platformen, van controle naar bijdragen en van projecten naar overlappende golven van verandering. Deze transities zijn zichtbaar in sectoren waar platform- en ecosysteemdenken leidend worden. Zo kunnen Chinese fabrikanten van elektrische auto’s dankzij gestandaardiseerde, modulaire platformen sneller nieuwe modellen lanceren dan traditionele producenten. ASML organiseert zijn keten in concentrische ringen van partners, waarbij leveranciers eerder co-ondernemers zijn dan externe partijen.

Tas benadrukt dat ecosystemen functioneren als complexe systemen waarin samenwerking, vertrouwen en gedeelde waardecreatie centraal staan. Het voorbeeld van Hugging Face – een open platform waarop miljoenen ontwikkelaars gezamenlijk AI-toepassingen bouwen – laat zien dat bijdragen van velen innovatie versnellen zonder dat één partij de controle heeft. Dit vraagt om een ander type leiderschap. In een interview met BusinessWise stelde Tas dat de fundamentele verschuiving voor leiders niet draait om technologie, maar om mindset. Daarmee raakt hij een punt dat ik in al mijn presentaties en colleges onderstreep: digitale transformatie is vooral een mentale transformatie in een digitale netwerksamenleving. Ik sluit er altijd mee af, omdat dit de essentie raakt. Leiderschap gaat minder over het beheersen van processen en meer over het scheppen van de juiste context, het ondersteunen van samenwerking en het bewaken van betekenis.

Tas concludeert dat organisaties alleen toekomstbestendig zijn wanneer ze leren de snelle en de langzame lagen te verbinden. Innovatie aan de randen moet samengaan met een herijking van de diepere identiteit en waarden. Dat vraagt van leiders de moed om controle los te laten, de blik te richten op ecosystemen en samenwerking te stimuleren in plaats van concurrentie te organiseren. Zijn aanbeveling is dan ook dat leiders niet langer alleen denken in termen van marktaandeel of interne efficiëntie, maar vooral in termen van hun rol en bijdrage aan bredere netwerken van waardecreatie.

Het gedachtegoed roept wat mij betreft nog wel een kritische vraag op. Overvloed geldt misschien voor digitale middelen en kennis, maar zeker niet voor fysieke grondstoffen. Ecosystemen scheppen kansen, maar vergroten tegelijk afhankelijkheden en machtsconcentratie. De uitdaging voor leiders is daarom niet alleen om snelheid en samenwerking te organiseren, maar ook verantwoordelijkheid en legitimiteit te borgen. Ik ben benieuwd of Jeroen Tas daar in zijn boek verder op ingaat. Hopelijk verschijnt het binnenkort in bredere kring.

Bronnen

• Brand, S. (2018). Pace layering: How complex systems learn and keep learning. Journal of Design and Science (Issue 3). MIT Press.
• Groot, A. (augustus 2025). Niet ieder voor zich, maar werken in ecosystemen: Opkomst Chinese elektrische auto toont de kracht. BusinessWise.
• Solingen, R., Kapoor, V., & Tas, J. (2025, augustus). Leiderschap en ecosystemen: Changing Fast & Slow [Podcastaflevering]. In Thoughtleader Talk. Spotify.
• Tas, J. (juli 2025). The only way that companies can build lasting transformation. TIME.
• Tas, J. (april 2025). The cat is out of the bag: I have written a book. LinkedIn.
• Van den Bosch, M. (juni 2025). Changing Fast & Slow. LinkedIn.