Gisteren wees Cees Hoogendijk me op het recent gelanceerde Organisatie Model Gemeenten (OMG). Een interessant raamwerk dat gemeenten helpt hun verandervermogen te versterken. Misschien wat complex in opzet, maar zeker de moeite waard om te verkennen, ook buiten de gemeentewereld. Wat mij vooral triggerde, was de manier waarop het model tot stand kwam: via een waarderend onderzoek (Appreciative Inquiry), ondersteund door AI-tools. AI met hulp van AI.
De aanleiding lag in het programma Uitvoeringskracht bij Arbeidsmarktkrapte. Vijftien pilots en vijftig publicaties vormden de basis. Normaal gesproken zou zo’n literatuurstudie maanden in beslag nemen. Daarom koos het team voor een hybride aanpak: Google Scholar werd aangevuld met tools als Elicit en ChatGPT.
Elicit hielp om per stelling citaten, redeneringen en confidence factors te genereren. ChatGPT werd ingezet om die analyses te bundelen tot samenvattingen en om representatieve citaten te selecteren. De onderzoekers checkten en interpreteerden alles zelf, zodat snelheid werd gecombineerd met betrouwbaarheid. Het resultaat: 23 bouwstenen die samen het OMG vormen.
Voor mij laat dit goed zien hoe AI in onderzoeksprocessen kan worden ingezet. Niet als vervanger, maar als assistent die tijdrovend werk overneemt en nieuwe verbanden zichtbaar maakt. Daarmee ontstaat meer ruimte voor onderzoekers om te interpreteren, te valideren en de verbinding met de praktijk te leggen.
Bronnen:
- Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) (juni 2025). OMG: Bouwen aan de gemeenteorganisatie van morgen.
- Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) (2025, juni). AI met hulp van AI [PDF].
