Energinet Open Data (Denemarken)
In Denemarken laat Energinet zien hoe open data de deur kan openen naar innovatieve energieoplossingen. Het nationale elektriciteits- en gasnetwerk deelt gegevens over energieproductie, verbruik, CO₂-uitstoot en marktprijzen via een openbaar platform. Hierdoor kunnen lokale coöperaties, bedrijven en onderzoekers hun eigen modellen ontwikkelen om het energiegebruik slimmer af te stemmen op de opwekking. AI speelt hierbij een rol bij het voorspellen van wind- en zonneproductie, het plannen van vraag en aanbod en het beter benutten van het bestaande net. Het regeneratieve karakter zit in de open toegang: gemeenschappen krijgen de middelen om zelf systemen te ontwerpen die passen bij hun ecologische en sociale context, in plaats van afhankelijk te zijn van gesloten, centrale oplossingen.

Māori (Nieuw-Zeeland)
In Nieuw-Zeeland combineren Māori-gemeenschappen eeuwenoude kennis van rivierstromen en seizoensritmes met AI-modellen voor waterbeheer. Via het Kaitiaki Intelligence Platform worden satellietbeelden en sensordata verrijkt met traditionele inzichten over vismigratie en ecologische signalen. Het resultaat is een dynamische manier van sturen op waterkwaliteit en energieproductie, die ecologische gezondheid en culturele waarden in balans houdt. De regeneratieve waarde zit in de integratie van inheemse kennis in moderne technologie, waardoor ecosystemen en gemeenschappen samen sterker worden.

Absolute aanrader in dit verband is de documentaire ‘I Am the River, the River Is Me‘. De documentaire gaat over de Whanganui rivier in Nieuw-Zeeland die in 2017 als eerste rivier ter wereld dezelfde rechten kreeg als de mens (zoals ook organisaties die kennen). Dit was het resultaat van een ruim 150 jaar lange juridische strijd van de Māori, die de rivier zien als hun voorouder en als een onverdeelbaar en spiritueel wezen.

Zonneparken en biodiversiteit (Duitsland)
In Beieren werken energiecoöperaties aan zonneparken die ook bijdragen aan biodiversiteit. Met behulp van AI wordt niet alleen gekeken waar zonnepanelen het meeste zonlicht vangen, maar ook hoe ze zo geplaatst kunnen worden dat er ruimte blijft voor bloemen en insecten. Camera’s en sensoren volgen de activiteit van insecten en de groei van planten, zodat het terreinbeheer kan worden aangepast voor een betere leefomgeving. Deze koppeling van energieproductie aan herstel van biodiversiteit maakt dit tot een regeneratief voorbeeld: het systeem geeft actief terug aan de natuur.

AI voor natuurvriendelijke windenergie
In Duitsland, maar ook in Brazilië, Frankrijk en Zuid-Afrika, wordt de AI-technologie van Biodiv-Wind ingezet om windparken biodiverser te maken. Camera’s, akoestische sensoren en radar volgen in real time vogels en vleermuizen rond turbines. Het AI-systeem kan turbines alleen stilzetten als er daadwerkelijk risico is op aanvaringen. Zo wordt ecologische schade beperkt zonder onnodige energieverliezen. Deze aanpak is regeneratief omdat hij ecosystemen actief beschermt, natuurwaarden integreert in het energiesysteem en tegelijk de sociale acceptatie van windenergie vergroot.

AI in irrigatienetwerken (Spanje)
In Catalonië zijn irrigatienetwerken gekoppeld aan zonneparken, waarbij AI het watergebruik automatisch aanpast op basis van regenval, bodemvocht en de draagkracht van het ecosysteem (Eurecat, 2023). Digitale modellen van akkers voorspellen wat het effect is van irrigatie op planten, bodem en biodiversiteit. Zo wordt niet alleen energie opgewekt en landbouw ondersteund, maar ook de bodemgezondheid en het waterbeheer verbeterd. Het regeneratieve element is dat ecologische grenzen leidend zijn in de besluitvorming.

Orkney-eilanden (Schotland)
Op de Orkney-eilanden wordt meer duurzame energie opgewekt dan lokaal wordt gebruikt, vooral uit wind, getijden en golven. De uitdaging was om overschotten niet verloren te laten gaan. Met het HyAI-platform wordt berekend wanneer het slim is om overtollige stroom om te zetten in waterstof, die later kan worden ingezet voor stroomvoorziening of transport. Het hele proces is ingebed in community governance: bewoners, vissers, wetenschappers en bedrijven beslissen samen over de inrichting van het energiesysteem. Het regeneratieve zit hier in de combinatie van technologische innovatie en gedeeld eigenaarschap, waarbij ecologische en sociale waarden gelijkwaardig worden meegenomen. Nog niet in detail bekeken, maar verdiep me zeker nog eens in Community Energy Scotland.

AI voor waterkrachtplanning (Amazonebekken)
In het Amazonebekken wordt AI gebruikt om de planning van waterkrachtcentrales te verbeteren. In plaats van afzonderlijke projecten te beoordelen, bekijkt het systeem het hele rivierennetwerk als één geheel. Het rekent door welke dammen het meeste bijdragen aan de energievoorziening, maar de minste schade doen aan ecosystemen en gemeenschappen. Hierbij worden gegevens over vismigratie, sedimentstromen, CO₂-uitstoot en lokale leefomstandigheden meegenomen. Deze aanpak is regeneratief omdat hij ecologische processen probeert te herstellen en te behouden, terwijl ook in de energiebehoefte wordt voorzien.

Voorspellen zonne-energieproductie (Australië)
In Australië is een AI-systeem ontwikkeld dat voorspellingen van zonne-energieproductie verbetert door inheemse seizoenskalenders te combineren met meteorologische data. Deze kalenders, die soms zes of meer seizoenen kennen op basis van natuurindicatoren, geven extra precisie aan voorspellingen. Zo kunnen netbeheerders hernieuwbare energie beter inplannen, waardoor minder noodoplossingen met fossiele brandstoffen nodig zijn. Het regeneratieve aspect ligt in de erkenning en benutting van traditionele kennis, die op gelijke voet staat naast wetenschappelijke data, en in de versterking van de zelfvoorzienendheid in afgelegen gemeenschappen.

Heb je een voorbeeld dat hier absoluut niet mag ontbreken? Laat het me dan even weten, alvast dank!

Update

Slim Strandnet: het elektriciteitsnet van de toekomst? (Nederland)

De energietransitie zorgt voor een sterke groei van lokaal opgewekte duurzame energie, zoals zonnepanelen en elektrische mobiliteit. Tegelijkertijd raakt het elektriciteitsnet in veel gebieden aan zijn maximale capaciteit. Ook in Scheveningen leidde dit tot netcongestie: nieuwe aansluitingen konden niet of slechts beperkt worden gerealiseerd. Om die knelpunten te omzeilen en duurzame energie toch lokaal te benutten, startte de gemeente Den Haag in 2024 samen met Stedin en lokale ondernemers het project Slim Strandnet. Het maakt deel uit van het Living Lab Scheveningen, waar innovaties op het gebied van digitalisering en duurzaamheid worden getest.