Het overkoepelende thema van de biënnale is de toenemende verwevenheid van technologische, ecologische en sociale systemen. Dynamische netwerken waarin verandering en kwetsbaarheid elkaar kruisen. Meer dan zeventig internationale kunstenaars onderzoeken in hun werk hoe technologie niet alleen ons gedrag en landschap beïnvloedt, maar ook hoe ze inwerkt op collectief geheugen, identiteit en fysieke infrastructuren.

In de voormalige Niemeyerfabriek in Groningen wordt die verstrengeling op indrukwekkende wijze zichtbaar. Van de vier locaties die we bezochten, sprak deze me inhoudelijk het meest aan. Bijvoorbeeld met het werk The Last Snowballvan Emma Godfrey Pigott, dat laat zien hoe natuurlijke materie zoals sneeuw en sparrennaalden kan bijdragen aan beeldvorming. De natuur is hier niet langer passief decor, maar een medebepalende kracht. In Model Collapse van Telemagic word je meegenomen in een wereld waarin AI, datacenters en ecologische schade direct voelbaar worden. De installatie maakt inzichtelijk hoe menselijk handelen en technologische infrastructuur met elkaar verstrengeld zijn. Het meest raakt me de korte film Liquid Sands van Hannah O’Flynn, die de koloniale logica achter landaanwinning in Nederland en Singapore blootlegt. De film maakt pijnlijk duidelijk hoe grenzen worden opgerekt met zand als wapen, ten koste van mensen, verhalen en ecosystemen.

Liquid Sands van Hannah O’Flynn

In Museum Dr8888 in Drachten staat de relatie tussen mens en machine centraal, maar de tentoonstelling wist me hier minder te raken. Als ik toch één werk moet noemen, dan is het E-Wasteland van Sophie Gerrard: een fotografisch onderzoek naar de menselijke en ecologische kosten van e-waste in India. Haar beelden confronteren met de verborgen realiteit achter onze digitale consumptie.

In Museum Belvédère in Heerenveen-Oranjewoud wordt de blik verlegd naar de natuur. Hier draait het om waarneming, tijd en geheugen. Het meeste indruk maakt de foto Arctic Elegy van Michael Najjar, die de instorting van een gletsjer op Spitsbergen laat zien. Ook Generative by Nature van Misha de Ridder blijft hangen: een werk dat laat zien dat niet alleen GenAI, maar ook de natuur nieuwe beelden kan genereren. Ik was hier niet eerder geweest, maar wat een prachtig museum. De sculpturen van Henk Visch in het museumpark zijn al even mooi. Aanrader!

Arctic Elegy van Michael Najjar

De laatste locatie die we bezochten was De Proef in Frederiksoord, waar technologie, landbouw en erfgoed samenvloeien. De Student Open Call verrast me: tachtig studenten die vorm hebben gegeven aan hun toekomstvisie op technologie. Hier wordt zichtbaar hoe nieuwe generaties betekenis geven aan de wereld van morgen.

Ik weet nog niet precies wat uiteindelijk het meest blijft hangen na deze dag. Misschien de korte film Liquid Sands van Hannah O’Flynn. Of de indrukwekkende foto Arctic Elegy van Michael Najjar. Wat de biënnale in elk geval duidelijk maakt, is dat technologie niet neutraal is, maar deel uitmaakt van de wereld die ze mede vormt. Ze nodigt uit tot reflectie: hoe leven we samen met technologie, en hoe willen we samenleven met technologie, zonder onszelf, elkaar of de aarde uit het oog te verliezen?