In de afgelopen decennia is er steeds meer aandacht gekomen voor de relatie tussen fysieke activiteit en cognitieve functies. In een tijd waarin mensen veel zitten en technologie een centrale rol speelt, zoeken onderzoekers naar eenvoudige manieren om de werking van het brein te verbeteren. Een van de meest toegankelijke vormen van beweging is wandelen. In dat kader wordt vaak een kleurrijke hersenillustratie gedeeld: een ‘voor en na’-beeld van hersenactiviteit bij zitten versus wandelen. Deze afbeelding duikt op in blogs, presentaties en op sociale media en lijkt overtuigend bewijs te leveren voor het positieve effect van wandelen. De herkomst ervan is echter niet altijd duidelijk en roept vragen op over de relatie met het onderliggende wetenschappelijke onderzoek.
Een veel geciteerd en richtinggevend onderzoek werd uitgevoerd door dr. Chuck Hillman en zijn team aan de University of Illinois. Zij onderzochten het effect van een korte wandeling op de hersenactiviteit en cognitieve prestaties van kinderen. In het onderzoek van Hillman et al. (2009) maakten kinderen op twee verschillende dagen een cognitieve test: één keer na twintig minuten zitten en één keer na twintig minuten wandelen op een loopband. Tijdens deze tests werd de hersenactiviteit gemeten met EEG. De resultaten lieten zien dat de kinderen na het wandelen beter presteerden op taken die aandacht, geheugen en executieve functies vereisen. De onderzoekers concludeerden: “Acute fysieke activiteit verbetert de cognitieve controle bij kinderen, wat blijkt uit een verhoogde nauwkeurigheid en een snellere reactietijd.”
Concrete voorbeelden uit het onderzoek zijn de verbeterde scores op taken waarbij kinderen moesten reageren op visuele prikkels en hun reacties moesten onderdrukken wanneer dat nodig was. Na het wandelen waren ze niet alleen sneller, maar ook nauwkeuriger.
Uit het onderzoek blijkt dat de nauwkeurigheid met ongeveer 10 procent toenam, terwijl de reactietijd met circa 20 milliseconden afnam. Dat lijkt misschien gering, maar het verschil is statistisch significant en kan in de praktijk merkbare impact hebben, bijvoorbeeld op leerprestaties op school.
De hersenillustratie die vaak circuleert op sociale media en in blogs, is geen letterlijke MRI-scan uit het onderzoek van Hillman. Het betreft een vereenvoudigde visuele weergave van de onderzoeksbevindingen. De afbeelding toont een brein met weinig activiteit na twintig minuten zitten en veel activiteit na een wandeling. Die verhoogde activiteit suggereert een grotere staat van paraatheid of informatieverwerking, maar staat niet automatisch gelijk aan een betere cognitieve functie.
De illustratie werd voor het eerst breed verspreid via de blog Explore van Maria Popova, waar ze werd gepresenteerd als een MRI van het brein afkomstig van Hillman. Sindsdien is de afbeelding veelvuldig gebruikt, vaak zonder bronvermelding, om het effect van beweging op het brein te illustreren. Het is echter geen exacte weergave van MRI-data uit het oorspronkelijke onderzoek.
Het onderzoek van Hillman levert overtuigend bewijs dat korte periodes van wandelen een eenvoudige en doeltreffende manier zijn om de hersenfunctie te verbeteren. Hoewel dit specifieke onderzoek zich op kinderen richtte, wijzen andere studies op vergelijkbare kortetermijneffecten bij volwassenen. Zie bijvoorbeeld Oppezzo en Schwartz (2014) of het werk van Khalil en Abdelgawad (2025). Hoewel de veelgebruikte afbeelding dus een vereenvoudigde representatie is van de onderzoeksresultaten, draagt zij wel bij aan de bewustwording van het belang van beweging voor het brein.
Bronnen
- Hillman, C. H., Pontifex, M. B., Raine, L. B., Castelli, D. M., Hall, E. E., & Kramer, A. F. (2009). The effect of acute treadmill walking on cognitive control and academic achievement in preadolescent children. Neuroscience, 159(3), 1044–1054.
- Oppezzo, M., & Schwartz, D. L. (2014). Give your ideas some legs: The positive effect of walking on creative thinking. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 40(4), 1142–1152.
- Popova, M. (2013, augustus). How walking benefits the brain: The science of creativity, mood, and cognition. Brain Pickings.
- Khalil, A., & Abdelgawad, M. (2025). The effect of walking on hippocampal volume: A systematic review and meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 148, 105153.
