In zijn nieuwsbrief beschrijft Martijn Aslander hoe hij met behulp van AI in “één weekend” een boek schreef over het werken met Obsidian. Hij laat zien hoe AI hem hielp om sneller te werken, beter overzicht te houden en minder cognitieve wrijving te ervaren. Tegelijkertijd benadrukt hij het belang van transparantie: AI mag een rol spelen, zolang het gebruik ervan maar expliciet wordt gemaakt.

Wouter van Noort, chef opinie en journalist bij NRC, schreef op de opiniepagina een reflectie op het toenemende gebruik van AI in redactionele processen. Volgens hem kan AI zeker van waarde zijn bij het redigeren of structureren van een tekst, maar mogen stukken niet door AI worden gegenereerd zonder dat dit zichtbaar is voor de lezer. Dat raakt, zegt hij, aan het vertrouwen dat lezers stellen in taal, auteurschap en journalistieke integriteit.

In deze publieke en professionele discussies zie ik een verschuiving in wat we onder schrijven verstaan. Waar schrijven ooit begon als een individueel ambacht, wordt het nu steeds vaker een hybride proces waarin mens en machine samenwerken. Tegelijk roept dat fundamentele vragen op. Wie is verantwoordelijk voor een tekst als AI meeschrijft? Waar ligt de grens tussen hulpmiddel en maker? En wat blijft er over van stijl, visie en menselijke nuance wanneer taal door modellen wordt gegenereerd?

Tegen die achtergrond heb ik besloten mijn eigen uitgangspunten rond AI-gebruik expliciet te maken. Ik gebruik AI in mijn schrijfproces, maar ben me steeds bewust van de keuzes die ik maak. In tegenstelling tot wat ik vaak hoor of lees, versnelt AI mijn schrijfproces niet. Sterker nog, ik besteed nu juist méér tijd aan schrijven. Met name omdat ik het simpelweg leuker ben gaan vinden. AI helpt me om scherper te denken, sneller tot de kern te komen en alternatieve perspectieven te verkennen. Ik gebruik het om mijn werk te verdiepen, niet om het uit te besteden.

Schrijven is voor mij meer dan informatie overbrengen; het is een vorm van reflectie en betekenisgeving. Dat doe ik vooral hier op mijn persoonlijke blog, maar in voorkomende gevallen deel ik deze ook via andere kanalen. Daarom heb ik een AI-gebruikmanifest opgesteld dat me helpt om consistent, ethisch en doelgericht met AI om te gaan. Zoals gezegd, in de eerste plaats voor mezelf, maar misschien kun jij er ook iets mee. Suggesties of aanvullingen zijn uiteraard welkom.

Mijn AI-gebruikmanifest

1. AI ondersteunt mijn bedoeling
   Elk schrijfproces begint met de vraag: waarom schrijf ik dit? AI mag dat doel versterken met beter taalgebruik, structuur of verdieping, maar ik blijf verantwoordelijk voor richting en inhoud.

2. Ik ben transparant over het gebruik van AI
   Ik vermeld op verzoek wanneer en waarvoor ik AI heb gebruikt. Niet standaard bij elke tekst, omdat dat het leesproces onnodig kan verstoren.

3. Mijn stem blijft herkenbaar
   AI helpt me om scherper te formuleren, maar mijn toon, voorbeelden en visie blijven leidend. Ik herschrijf AI-output zodat de tekst uitstraalt wat ik belangrijk vind.

4. AI is sparringpartner, geen ghostwriter
   Ik gebruik AI om mijn denken uit te dagen: ik geef het opdrachten die mijn aannames bevragen, tegenbeelden voorstellen of nieuwe invalshoeken aanreiken. Maar de uiteindelijke keuzes maak ik zelf.

5. Ik kies bewust
   AI is nooit een doel op zich. Ik gebruik het alleen wanneer het iets toevoegt. Voor mij, voor de lezer of voor de kwaliteit van het gesprek. Ik bewaak de menselijke maat, empathie en nuance.

AI-tools die ik gebruik
In mijn werk maak ik gebruik van verschillende AI-tools. ChatGPT Team, Perplexity Pro en Claude Pro helpen me bij het structureren van gedachten, het genereren van conceptversies en het verkennen van scenario’s. Voor vertalingen en transcripties gebruik ik onder andere DeepL, Wispr Flow, Goodtape en NotebookLM.

Elke tool kies ik bewust, afhankelijk van het type tekst en het beoogde doel. Maar uiteindelijk geldt: ik blijf aan het roer. AI is voor mij een instrument — geen vervanging van het schrijfproces, maar een aanvulling die ruimte maakt voor verdieping en nuance. En dat gedachtenstreepje heb ik er inderdaad bewust ingezet 😉