Prachtige DenkTank-podcast weer waarin Hans Janssen en Christ Coolen dit keer in gesprek gaan met Janine Vos, Chief Human Resources Officer (CHRO) en lid van de groepsdirectie van Rabobank. Het gesprek verkent hoe leiderschap verandert in een tijd van technologische versnelling, hybride werken en maatschappelijke instabiliteit.
Digitale transformatie gaat niet alleen over de implementatie van technologie; het vraagt ook dat de organisatie mensen actief meeneemt in de verandering. Janine introduceert daarvoor vier sporen die parallel moeten worden ingezet: een helder ‘waarom’, aanpassing van systemen, training van medewerkers én leiderschap. Een boeiend gesprek, waarbij ik met name werd geraakt door de human side of tech. Haar visie op de impact van AI op de toekomst van werk, en wat dat vraagt van haar leiderschap als CHRO, is bijzonder inspirerend.
Werk in transitie
Wanneer het gesprek overgaat op de toekomst van werk, stelt Janine Vos zonder omweg: “AI is werk al enorm aan het veranderen.” Ze benadrukt dat de impact van AI niet in de toekomst ligt, maar nu al zichtbaar is binnen Rabobank. Zo noemt ze het voorbeeld van het contactcenter, waar AI inmiddels realtime meeluistert met gesprekken en automatisch een samenvatting genereert. Wat eerder tot dertig seconden handmatig werk vergde, wordt nu automatisch samengevat.
In eerste instantie juichten medewerkers dit toe: minder administratieve rompslomp. Maar al snel bleek er een keerzijde. De tijdwinst werd niet vertaald in rust, maar in meer gesprekken, meer herhaling en zwaardere cognitieve belasting. “Het wordt ingewikkelder en het volume neemt toe,” zegt Janine. AI handelt de eenvoudige klantvragen zelfstandig af, waardoor medewerkers alleen nog de complexe gevallen behandelen. Dat verhoogt niet alleen de werkdruk, maar ook de mentale belasting.
De nieuwe realiteit van werk
Janine benoemt daarmee twee fundamentele trends:
- Toename in complexiteit: AI neemt de simpele taken over. Wat overblijft, zijn de uitzonderingen, conflicten en emotioneel beladen gesprekken – precies die zaken die technologie nog niet kan oplossen, maar waar menselijke nuance nodig is. Daardoor verschuift de inhoud van werk naar hogere-orde denk- en doevaardigheden.
- Toename in intensiteit: Door de toegenomen snelheid en het ontbreken van ‘lichte momenten’ in het werk stijgt het tempo van de werkdag. De emotionele en mentale belasting wordt zwaarder. Dit geldt vooral voor functies met klantinteractie, maar raakt uiteindelijk vrijwel iedere beroepsgroep.
Daarnaast maakt Janine een bredere maatschappelijke observatie. AI dwingt ons tot een herwaardering van tot nu toe ondergewaardeerde vaardigheden: ambachtelijkheid, vakmanschap en fysieke nabijheid. In de Verenigde Staten ziet ze dit al gebeuren binnen het onderwijssysteem, waar scholen weer meer waardering tonen voor praktische vaardigheden. Ze voorspelt dat deze trend ook in Nederland zal doorzetten, mede gevoed door de maatschappelijke behoefte aan zorgmedewerkers, technici en vakmensen.
Generatie Z zet het klassieke leiderschap ter discussie
In een sessie met Jong Rabo – gericht op Gen Z-medewerkers – kreeg Janine Vos een interessante vraag: “Wat is eigenlijk nog de toegevoegde waarde van mijn manager?” De vraag werd meerdere keren, onafhankelijk van elkaar, gesteld.
Achter die vraag schuilt een diepere verschuiving. Gen Z is opgegroeid met directe toegang tot kennis, tools en netwerken. Ze zijn gewend aan autonomie, snelheid en zelfsturing. In hun ogen is hiërarchie geen vanzelfsprekendheid, maar iets wat je moet verdienen. En als generatieve AI ook nog eens de toegang tot expertise versnelt – via bijvoorbeeld coaching, feedback en analyse – wat blijft er dan over van het klassieke leiderschapsmodel?
Janine begrijpt de vraag en reageert met zelfreflectie: “Toen ik 28 was, dacht ik ook dat ik de functie die ik nu doe wel kon uitvoeren. Maar nu zie ik dat ik het toen totaal niet had gekund.” Ervaring, zegt ze, is niet alleen inhoudelijke kennis, maar ook leren door tegenslag, moeilijke gesprekken en falen. Dat zijn de lagen die AI niet kan repliceren – en die je als jonge professional niet zomaar kunt downloaden.
Ze wijst erop dat leiderschap tegenwoordig veel meer draait om reflectie, emotionele intelligentie, een moreel kompas en het kunnen omgaan met ambiguïteit. “Leiderschap gaat ook over zelfreflectie, over soms mislukken, over dingen doen die je niet leuk vindt.”
Tegelijkertijd prijst ze de zelfbewustheid van jonge medewerkers. Ze bewondert hoe uitgesproken ze zijn over werk-privébalans, zingeving en impact. “Ze stellen vragen die mijn generatie pas veel later durfde te formuleren – als we ze al stelden.” Ze ziet dat veel jongeren bewust kiezen voor deeltijd of andere vormen van werk – niet uit gemakzucht, maar om ruimte te houden voor andere manieren van betekenisvol leven.
Werk opnieuw ontwerpen
Wat opvalt in Janine’s verhaal is dat ze AI niet romantiseert, maar ook niet problematiseert. Ze benadert het als een realiteit die vraagt om een serieuze herinrichting van werk, onderwijs en leiderschap. Ze benoemt het risico van cognitieve overbelasting, maar ook de kans op een sociale herwaardering van beroepen buiten de ‘kantoorlogica’.
Toch blijven een aantal fundamentele vragen onderbelicht: wie bepaalt hoe en waar AI wordt ingezet en in wiens belang gebeurt dat? Komt de tijdswinst ten gunste van de medewerkers of voor meer efficiëntie? Worden die afspraken ook vastgelegd? En als AI werk zwaarder maakt, wie draagt dan de verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige implementatie?
Janine Vos laat in elk geval zien dat AI niet alleen een technologische, maar vooral een sociale en psychologische transformatie betekent. Ze roept op tot een mensgericht ontwerp van werk, waarin ruimte is voor kwetsbaarheid, grenzen én waardigheid.
Opnieuw dank voor een geweldige podcast, Hans en Christ. En uiteraard Janine dank voor het delen van je inzichten!
