Digitale transformatie van de overheid

door Marco Derksen op 18 mei 2020

Het onderwerp digitale transformatie staat binnen de overheid hoog op de beleidsagenda. Althans, dat lezen we op de website digitale­overheid.nl. Maar wat verstaan we eigenlijk onder de digitale transformatie van de overheid? En is dat ook een breed gedragen beeld binnen de overheid zelf?


Jan van Ginkel in gesprek met Gov Tech Talks over de digitale transformatie van de overheid

Vaak heeft men het over digitale transformatie terwijl dan eigenlijk digitalisering wordt bedoeld. Het inzetten van digitale technologie betekent immers nog geen transformatie, het is slechts het optimaliseren van het bestaande. Transformatie betekent echte verandering. Jan van Ginkel, loco-provinciesecretaris en concerndirecteur van de provincie Zuid-Holland, weet dat goed te benoemen in een recent interview met Gov Tech Talks (video).

Van Ginkel is al langer ambassadeur van digitale transformatie binnen de overheid. Op websites als iBestuur, Platform Overheid en Overheid van nu breekt hij regelmatig een lans voor digitale transformatie. Via Van Ginkel werd ik ook gewezen op een interessant initiatief waarin trainees van DisGover stellingen over digitale transformatie hebben voorgelegd aan mensen binnen de overheid. Ben inmiddels begonnen om deze digitale kettingbrief op LinkedIn te volgen.

Stelling: Wanneer de verantwoordelijkheid voor de digitale transformatie niet ambtelijk en bestuurlijk is belegd binnen een publieke organisatie, is het gedoemd te mislukken.

Inmiddels zijn op deze stelling mooie reacties te vinden van Jan van Ginkel en Ido Nap.

Jan van Ginkel brengt het heel voorzichtig, maar is het in feite niet eens met de stelling. Digitale transformatie is gebaat bij een beweging, bij energie, bij experimenteren, bij mensen die elkaar zoeken. Als je precies kunt aanwijzen wie waarvoor verantwoordelijk is, dan stroomt het nog niet. Een ijsblokje kun je vastpakken, stromend water niet aldus Van Ginkel. Bovendien gaat digitale transformatie ook over de context en daar hoort de omgeving bij. Digitale transformatie ligt dus niet alleen in jouw organisatie, maar ook in het ecosysteem. Digitale transformatie is gebaat bij gedistribueerd eigenaarschap. Een mooie reactie waar ik helemaal achter sta. Jammer dat Van Ginkel niet ingaat op waarom dat dit zo is. Wat is nu de reden dat digitale transformatie gebaat is bij een beweging en gedistribueerd eigenaarschap?

Ook Ido Nap is het niet eens met de stelling. Nap ziet de digitale transformatie als een herorientatie op de wijze waarop we werken en op de taakverdeling tussen overheid, bedrijven en burgers. Toch ziet hij wel een belangrijke rol voor de overheid, namelijk het organiseren van een digitale vertrouwensinfrastructuur waar de spelregels voor datadelen voor iedereen gelijk en vertrouwd zijn.

Josee Woertman reageert in de comments: “Mooi vraagstuk! Vergis ik mij, of kijken we eigenlijk met elkaar of de traditionele benadering waarin we ons als overheden thuis zijn gaan voelen, hier nog wel werken? En als we op zoek zijn naar een nieuw normaal bij complexe vraagstukken in een complexe wereld, wat doen we dan in plaats van verantwoordelijken aanwijzen? Fluide gesprekken in netwerken, diffuus houden…. Ok, maar hoe worden we dan concreet, en bereiken we resultaat? Hoe werken we dan en hoe geven we dan vorm en inhoud aan onze overheidsverantwoordelijkheid ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken? Heel benieuwd naar waardevolle ideeën en ervaringen!!”

Stelling: Als de overheid geen grote stappen zet richting digitale transformatie, zal zij niet meer in staat zijn om de publieke waarden te waarborgen.

Op deze stellingen reageren Jan Roest en Jan Willem Wesselink.

Jan Roest is het eens met deze stelling en stelt dat de overheid te weinig doet met digitale transformatie en er ook te weinig kennis over heeft in relatie tot de (nieuwe) publieke waarden als privacy, autonomie, veiligheid en controle.

Jan Willem Wesselink gaat niet echt in op de stelling, maar komt met een nieuwe stelling. Echte verandering komt niet voort uit grote visies. Echte verandering komt ook niet voort uit dat ene briljante product. Echte verandering zit volgens Wesselink in processen. In het doorbreken van wat we doen omdat we het altijd zo deden. Dat maakt die echte verandering tot iets alledaags en ingewikkelds tegelijkertijd. Aan visies, producten en diensten geen gebrek, maar toch lijkt het niet te vlotten met de digitale transformatie van de overheid. Wesselink stelt in feite dat we nieuwe spelregels nodig hebben voor de manier waarop we werken.

Stelling: Digitale transformatie van de overheid gaat in wezen hoe we bouwen aan vertrouwen in de samenleving.

Op deze derde stelling heb ik vooralsnog alleen een reactie van Frans Jorna kunnen vinden.

Laten we ophouden met te focussen op techniek of de data en vooral kijken wat digitale transformatie doet met het vertrouwen tussen mensen. Jorna verwijst daarbij naar de recente rapporten brede maatschappelijke heroverwegingen en dan met name de bijlage over digitalisering (pdf).

To be continued

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (673)
Contact